Las Americas in the Media

(tijd) - Ooit waren de Verenigde Staten voor vele Europeanen het 'Land of Milk and Honey'. Maar die mythe is in Europa al enkele decennia doorgeprikt. Voor vele Latijns-Amerikanen zijn de VS echter nog steeds het beloofde land. Dagelijks trekken er zo'n 1 miljoen Latijns-Amerikanen, het leeuwendeel Mexicanen, de circa 3.230 kilometer lange grens tussen de VS en Mexico over. Sommigen legaal. Maar een aanzienlijk deel ook illegaal.

De illegale immigratie is geen nieuw fenomeen. Al in de jaren zestig van de vorige eeuw staken jaarlijks duizenden Latijns-Amerikanen de Amerikaans-Mexicaanse grens over. 'Het leeuwendeel van die immigranten was op de vlucht voor conflicten in zijn vaderland en hoopte politiek asiel te krijgen in de VS', zegt Liliane Alam, de directeur van Las Americas, een vereniging die de rechten van de immigranten zonder officiële documenten verdedigt. 'Vandaag hebben de meeste immigranten een economische drijfveer.'

Uit cijfers van de Verenigde Naties blijkt dat bijna een vierde van de 106 miljoen Mexicanen het moet stellen met minder dan 2 dollar per dag. Aangezien de lonen in de VS gemiddeld acht keer hoger liggen dan in Mexico, is de verleiding zeer groot om de grens over te steken.

'Vooral Mexicaanse mannen besluiten vaak hun geluk te beproeven in de VS. Zij gaan aan de slag als bouwvakker, landarbeider, klusjesman, tuinman of bewaker. De vrouwen vinden vaak een baantje als babysitter, kuisvrouw of als hulpje in bejaardentehuizen', zegt Liliane Alam.

El Paso, in de staat Texas, is een van de grensplaatjes die zeer populair zijn bij immigranten die de VS proberen binnen te geraken zonder officiële documenten. Het stadje telt 750.000 inwoners. Drie vierde van de inwoners is Spaanstalig; een derde van de bevolking spreekt zelfs geen Engels. El Paso is ook de op vier na armste stad van de VS. Het gemiddelde inkomen van een huishouden bedraagt 37.000 dollar, 20.000 dollar minder dan het nationale gemiddelde. En 7,5 procent van de bevolking heeft geen job.

'Voor de meeste 'ongedocumenteerde' immigranten is El Paso dan ook niet de eindbestemming. Hier is niet alleen nauwelijks een job te vinden. De immigranten lopen bovendien een veel groter risico om opgepakt te worden door de immigratie- en douanediensten', zegt een lid van de grenscontrole. Volgens hem hopen de meeste immigranten via El Paso in miljoenensteden als Las Vegas, Chicago of Boston te belanden.

Vooral in het begin van de jaren negentig van de vorige eeuw kregen de VS een enorme immigratiestroom te verwerken. De autoriteiten beslisten dan ook de controle aan de Amerikaans-Mexicaanse grens fors op te drijven. Ze trokken enorme hekken op in het grensgebied, plaatsten er felle stadionlichten en zetten sinds tien jaar duizenden agenten in om de grens te beveiligen. 'Die agenten patrouilleren met terreinwagens, helikopters, te paard en te voet', verduidelijkt een lid van de grenscontrole.

Maar de immigranten laten zich niet ontmoedigen door die enorme veiligheidsmaatregelen. Ze zoeken naar alternatieven om ongezien de grens over te geraken. 'Vele immigranten zonder papieren proberen via de woestijn El Paso te bereiken', zegt Martha Minjares, journaliste bij KINT-TV, een Spaanstalige tv-zender in El Paso. 'Maar een groot deel van hen overleeft die tocht niet. In de zomer lopen de temperaturen in de woestijn op tot 38 graden Celsius. Velen sterven dan ook door een zonnesteek, oververhitting of uitdroging.'

Sommige immigranten zijn zeer vindingrijk, zegt Minjares. Ze gebruiken het rioolstelsel tussen El Paso en de aangrenzende Mexicaanse stad Ciudad Juárez om op Amerikaans grondgebied te geraken. 'Ook dat is niet zonder gevaar', zegt de journaliste. 'De immigranten lopen immers het risico op een koolstofmonoxidevergiftiging en verstikking.'

Sommige immigranten proberen op eigen houtje de oversteek naar de VS te maken. Anderen doen een beroep op zogenaamde 'coyotes' of mensensmokkelaars. Die rekenen 4.000 tot 6.000 dollar per persoon per poging aan.

Vaak is dat weggegooid geld. Vorig jaar werden maar liefst een miljoen illegalen opgepakt aan de Amerikaans-Mexicaanse grens en onmiddellijk weer de VS uitgezet. Volgens experts in immigratie is het aantal arrestanten slechts een fractie van wat het land daadwerkelijk binnenkomt. Tijdens de meest recente volkstelling in de VS bleek dat in het land tussen 9 en 11 miljoen immigranten zonder papieren wonen.

Het immigratiethema zorgt al verschillende jaren voor spanningen tussen de VS en Mexico. Bij zijn aantreden in januari 2001 beloofde George W. Bush het probleem grondig aan te pakken. Maar de aanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington doorkruisten dat plan.

Na zijn verkiezingsoverwinning op 2 november haalde Bush het project weer uit de kast. Volgens Bush' immigratieplan zouden 8 miljoen 'immigranten zonder officiële documenten' voor op zijn minst zes jaar een arbeidsvergunning krijgen. Maar de immigranten die dat statuut krijgen, zijn op lange termijn niet verzekerd van het Amerikaanse staatsburgerschap of een permanente verblijfsvergunning. Integendeel, de meeste 'tijdelijke arbeiders' moeten de VS uiteindelijk weer verlaten.

'Bush' plan deugt niet', zegt Liliane Alam van Las Americas. 'Voor nieuwkomers kan het voorstel een oplossing zijn. Maar wat met de 'immigranten zonder documenten' die al jaren in de VS wonen? Als zij een verzoek indienen om een tijdelijke arbeidsvergunning te krijgen, ontdekken de Amerikaanse autoriteiten dat ze niet op een wettelijke basis in het land verblijven en riskeren ze een uitzetting.'

De directeur van Las Americas houdt een pleidooi voor 'flexibele grenzen'. 'Waarom geven we de Mexicanen niet het recht om overdag in de VS te komen werken en 's avonds weer naar hun vaderland terug te keren?' Het zou de VS alleen maar voordelen opleveren, zegt Alam. 'De Mexicanen zouden hier belastingen betalen op hun inkomen en op de goederen die ze in onze winkels kopen. Bovendien zou de Amerikaanse overheid de vele miljoenen dollars die ze nu pompt in de beveiliging van de Amerikaans-Mexicaanse grens, kunnen investeren in andere probleemsectoren, zoals de gezondheidszorg.'

Lieve DIERCKX